Wat zijn de voordelen van vitamine K2? Bewijs, claims & toepassingen

Hoe het werkt

Vitamine K2 is een in vet oplosbare vitamine die behoort tot de vitamine K-familie, waartoe ook vitamine K1 behoort. Terwijl vitamine K1 (fylloquinon) vooral voorkomt in groene bladgroenten, zit vitamine K2 (menachinonen) in sommige dierlijke voedingsmiddelen en gefermenteerde producten, zoals natto, bepaalde kazen, eidooier en wat vlees. De belangrijkste vormen van vitamine K2 in de voeding zijn MK-4 en MK-7, hoewel andere menachinonen (MK-5 tot en met MK-13) in kleinere hoeveelheden voorkomen.

Vitamine K2 is essentieel voor de activering van specifieke eiwitten via een proces dat carboxylering heet. Deze eiwitten spelen een rol bij twee belangrijke fysiologische processen: bloedstolling en botstofwisseling. In de lever helpt vitamine K2 bij het activeren van stollingsfactoren die nodig zijn voor een normale bloedstolling, waardoor het risico op overmatig bloeden wordt verminderd. In botten en andere weefsels activeert vitamine K2 osteocalcine, een eiwit dat calcium aan de botmatrix bindt en zo bijdraagt aan het behoud van een normale botstructuur.

De opname en het transport van vitamine K2 verschillen van vitamine K1. Vitamine K2 wordt opgenomen in de dunne darm en via lipoproteïnen door het bloed vervoerd. Omdat het in vet oplosbaar is, wordt de opname bevorderd door vet in de voeding. De verschillende vormen van vitamine K2 hebben ook uiteenlopende halfwaardetijden in het lichaam; MK-7 blijft langer in de circulatie dan MK-4, wat mogelijk invloed heeft op de biologische werking.

Vitamine K2 draagt bij aan een normale bloedstolling en het behoud van normale botten, volgens toegestane gezondheidsclaims.

Wat zeggen onderzoek en toegestane claims?

De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft het wetenschappelijk bewijs voor vitamine K beoordeeld en twee gezondheidsclaims goedgekeurd voor producten die ten minste een bron van vitamine K zijn:

• Vitamine K draagt bij aan een normale bloedstolling.
• Vitamine K draagt bij aan het behoud van normale botten.

Deze claims gelden zowel voor vitamine K1 als K2, mits het product per portie minimaal 15% van de nutriëntreferentiewaarde (NRV) bevat. De NRV voor vitamine K in de EU is 75 µg per dag voor volwassenen, dus een product moet minstens 11,25 µg per portie leveren om deze claims te mogen gebruiken.

De rol van vitamine K2 bij bloedstolling is goed vastgesteld. Het is nodig voor de aanmaak van verschillende eiwitten die betrokken zijn bij de stollingscascade, waaronder protrombine en de factoren VII, IX en X. Zonder voldoende vitamine K2 blijven deze eiwitten inactief, wat het vermogen van het lichaam om te stollen kan verminderen wanneer dat nodig is.

Voor de botgezondheid activeert vitamine K2 osteocalcine, een eiwit dat wordt geproduceerd door osteoblasten (botvormende cellen). Geactiveerd osteocalcine bindt calcium en helpt het inbouwen in de botmatrix, wat de botmineraaldichtheid en -structuur ondersteunt. Dit mechanisme ligt ten grondslag aan de toegestane claim dat vitamine K bijdraagt aan het behoud van normale botten.

Hoewel er lopend onderzoek is naar andere mogelijke functies van vitamine K2, zoals voor het hart- en stofwisselingsgezondheid, zijn alleen bovenstaande claims momenteel toegestaan binnen de Europese Unie.

Vergelijking van vitamine K-vormen in het Tigoo-assortiment

Vorm	Aantal producten	Typische dosering (µg)	Veelvoorkomende bronnen
MK-7 (Menachinon-7)	50	100	Natto, supplementen
Menachinon (niet gespecificeerd)	9	100	Supplementen
Overige K2-vormen	100	Variabel	Gefermenteerde voeding, supplementen

Van de 159 vitamine K2-producten in het Tigoo-assortiment is MK-7 de meest voorkomende vorm, met een mediane dosering van 100 µg per portie. MK-7 wordt vaak gekozen in supplementen vanwege de langere halfwaardetijd in het lichaam ten opzichte van andere vormen. Sommige producten bevatten niet-gespecificeerde menachinonen of mengsels van verschillende K2-vormen, en de dosering kan variëren afhankelijk van het beoogde gebruik en de samenstelling.

MK-7 is de meest voorkomende vorm van vitamine K2 in het Tigoo-assortiment, meestal aangeboden met 100 µg per portie.

Sommige studies suggereren dat vitamine K2, vooral MK-7, mogelijk effectiever is in het bereiken van weefsels buiten de lever (zoals botten) dan vitamine K1, maar dit wordt nog onderzocht en is niet opgenomen in de huidige toegestane claims.

Belangrijkste beperkingen

Hoewel onderzoek extra rollen van vitamine K2 heeft onderzocht, zoals voor de cardiovasculaire gezondheid, cognitieve functie en stofwisselingsuitkomsten, zijn alleen de claims met betrekking tot normale bloedstolling en het behoud van normale botten toegestaan binnen de Europese Unie.

Het bewijs voor andere mogelijke effecten van vitamine K2 is nog in ontwikkeling. Zo hebben sommige studies gekeken naar de relatie tussen vitamine K2-inname en markers voor de gezondheid van de bloedvaten, maar deze bevindingen hebben niet geleid tot toegestane gezondheidsclaims. Ook is uit observationeel onderzoek gebleken dat een hogere inname van vitamine K2 samenhangt met bepaalde gezondheidsuitkomsten, maar deze verbanden bewijzen geen oorzaak-gevolg en zijn niet voldoende voor goedkeuring van extra claims.

Een andere beperking is de variatie in individuele respons op suppletie met vitamine K2. Factoren zoals leeftijd, genetica, de voedingsstatus en gelijktijdige inname van andere in vet oplosbare vitaminen (zoals vitamine D) kunnen beïnvloeden hoe het lichaam vitamine K2 gebruikt. De optimale dosering en vorm voor verschillende personen of groepen zijn nog niet volledig vastgesteld, en meer onderzoek is nodig om dit te verduidelijken.

Tot slot is het belangrijk te beseffen dat vitamine K2-supplementen geen vervanging zijn voor een evenwichtige voeding of medische behandeling.

Hoe kies je?

Bij het kiezen van een vitamine K2-supplement zijn er verschillende factoren om rekening mee te houden voor veiligheid, effectiviteit en geschiktheid voor jouw persoonlijke situatie:

• Vorm: MK-7 (menachinon-7) is de meest voorkomende en best onderzochte vorm in supplementen. Het wordt vooral verkregen via bacteriële fermentatie (zoals natto) en is geliefd vanwege de langere halfwaardetijd in het lichaam, waardoor eenmaal daags innemen mogelijk is. MK-4 (menachinon-4), dat in sommige dierlijke voedingsmiddelen voorkomt, is ook beschikbaar als supplement maar komt minder vaak voor in het Tigoo-assortiment.
• Dosering: De mediane dosering in het Tigoo-assortiment is 100 µg per portie. Om in aanmerking te komen voor de toegestane gezondheidsclaims moet een product minimaal 15% van de NRV (11,25 µg per portie) leveren. Sommige producten bieden hogere doseringen, maar meer is niet per se beter en de hoeveelheid moet afgestemd worden op individuele behoeften en professioneel advies.
• Combinatie met andere voedingsstoffen: Veel vitamine K2-supplementen worden gecombineerd met vitamine D3, calcium of magnesium. De specifieke voordelen van deze combinaties vallen echter niet onder de toegestane claims, dus controleer altijd het etiket op exacte hoeveelheden en vormen.
• Voedingsvoorkeuren: Sommige vitamine K2-supplementen zijn geschikt voor vegetariërs of veganisten, vooral als ze afkomstig zijn uit gefermenteerde plantaardige bronnen zoals natto. Andere kunnen afkomstig zijn van dierlijke producten of capsules van dierlijke oorsprong bevatten. Controleer altijd of het product past bij jouw dieetwensen.
• Kwaliteit en certificering: Kies voor producten die getest zijn op zuiverheid, sterkte en verontreinigingen. Certificeringen zoals GMP (Good Manufacturing Practice) of onafhankelijke laboratoriumtests kunnen extra zekerheid over de kwaliteit geven.
• Formulering en toediening: Vitamine K2 is in vet oplosbaar, dus supplementen in oliehoudende capsules of softgels kunnen de opname bevorderen. Sommige tabletten of poeders moeten samen met een vetbevattende maaltijd worden ingenomen voor optimale opname.

Het is ook verstandig om te letten op de reputatie van de fabrikant en productbeoordelingen te lezen of advies te vragen aan een zorgprofessional.

Voedingsbronnen van vitamine K2

Voedingsmiddel	Geschatte K2-inhoud (µg/100g)	Type K2
Natto (gefermenteerde sojabonen)	800–1000	MK-7
Harde kazen	50–100	MK-8, MK-9
Eidooier	15	MK-4
Kip	10	MK-4

De inname van vitamine K2 uit voeding varieert sterk per dieet. Gefermenteerde voedingsmiddelen zoals natto zijn bijzonder rijke bronnen, terwijl dierlijke producten zoals eidooier en kip kleinere hoeveelheden leveren. Kaas, vooral harde en gerijpte soorten, kan ook een belangrijke bron zijn van bepaalde menachinonen, afhankelijk van de gebruikte bacterieculturen bij de fermentatie. In Westerse diëten is de totale inname van vitamine K2 vaak lager dan in traditionele Japanse diëten, waar natto veel wordt gegeten.

De biologische beschikbaarheid van vitamine K2 uit voeding kan worden beïnvloed door factoren zoals de voedselmatrix, het vetgehalte en bereidingswijzen. Zo kan het eten van K2-rijke voedingsmiddelen samen met vet de opname verbeteren. Mensen die plantaardig eten, kunnen een lagere K2-inname hebben, tenzij ze gefermenteerde plantaardige producten zoals natto gebruiken of kiezen voor verrijkte producten.

Veiligheid, interacties en risicogroepen

Vitamine K2 wordt over het algemeen als veilig beschouwd bij inname via voeding en supplementen die de aanbevolen hoeveelheden niet overschrijden. Bijwerkingen zijn zeldzaam en er is momenteel geen vastgestelde bovengrens (UL) voor vitamine K2 in de EU. Bepaalde groepen moeten echter voorzichtig zijn:

• Mensen die antistollingsmiddelen gebruiken (zoals warfarine): Vitamine K kan de werking van deze medicijnen beïnvloeden door de activering van stollingsfactoren te bevorderen. Zelfs kleine veranderingen in de inname van vitamine K kunnen de effectiviteit van de behandeling beïnvloeden. Raadpleeg altijd een arts voordat je een vitamine K-supplement gebruikt als je medicatie gebruikt.
• Zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven: Er is weinig bekend over de veiligheid van hoge doseringen. Voedingsinname wordt als veilig beschouwd, maar suppletie moet alleen plaatsvinden op medisch advies.
• Kinderen: Suppletie bij kinderen mag alleen onder medisch toezicht plaatsvinden, omdat hun behoeften en veiligheid kunnen verschillen van volwassenen.
• Allergieën en gevoeligheden: Sommige supplementen kunnen allergenen bevatten zoals soja (uit natto-afgeleide K2), zuivel of dierlijke gelatine. Controleer het etiket op mogelijke allergenen of ingrediënten van dierlijke oorsprong.
• Mensen met malabsorptiesyndromen: Aandoeningen die de vetopname verstoren (zoals coeliakie, cystische fibrose of chronische pancreatitis) kunnen de opname van vitamine K2 verminderen en het risico op een tekort verhogen. Deze personen dienen medisch advies in te winnen over suppletie.

Heb je een medische aandoening, gebruik je medicijnen, ben je zwanger of overweeg je supplementen aan kinderen te geven? Vraag dan altijd advies aan een gekwalificeerde zorgverlener voor gebruik.

Er zijn geen bekende belangrijke interacties tussen vitamine K2 en de meeste voedingsmiddelen of voedingsstoffen bij normale inname. Zeer hoge doseringen vitamine E kunnen echter de vitamine K-stofwisseling beïnvloeden, maar dit is zelden een probleem bij gebruikelijke hoeveelheden uit voeding of supplementen.

Vitamine K2-supplementen moeten beschermd tegen hitte, licht en vocht worden bewaard om de werkzaamheid te behouden, omdat de vitamine na verloop van tijd kan afbreken als deze niet goed wordt beschermd.